Positieve vibes als antwoord op racisme en politiegeweld

De wegen van honderden mensen met verschillende kleuren, culturen, godsdiensten en origines kruisen elkaar elke dag in onze steden. Racisme en discriminatie loeren soms om de hoek, maar om daar het hoofd aan te bieden, organiseren de jongeren van de PVDA festivals in Antwerpen, Brussel en Luik onder de banner van diversiteit.

Diversiteit is realiteit. Wie in Antwerpen of Brussel rondloopt, kan er niet naast kijken: mensen met de meest verschillende kleuren, culturen, godsdiensten en afkomst lopen er door elkaar. In Antwerpen heeft bijna 60 procent van de kinderen jonger dan tien jaar roots buiten België. Grote steden worden ook meer en meer “majority-minority cities”: steden waar de meerderheid van de inwoners tot een of andere minderheid behoort.

Deze rijkdom brengt ook vaak angst met zich mee. Er wordt vaak nog heel krampachtig met diversiteit omgegaan. Racisme en discriminatie blijven schering en inslag en werden de laatste tijd nog versterkt. Maar dat is geen fataliteit. Sinds de aanslagen in Brussel, zijn mensen vanuit alle hoeken van het land en allerlei origines samengekomen in Brussel en andere steden. Overal wilden mensen, en vooral jongeren, dezelfde boodschap geven: "Nee aan de haat, aan terreur, aan racisme. Ja aan solidariteit en diversiteit". De jeugd staat vooraan in de vredesbewegingen en strijden tegen het isolationisme. Meer dan ooit willen de jongeren van de PVDA zoveel mogelijk mensen verzamelen die hun maatschappijvisie delen en willen vieren. Ze hebben dus een diversiteitsweek gelanceerd, die op 8 mei in Brussel begint en in het weekend van 14 en 15 mei in Luik zal eindigen met een parade en in Antwerpen met een festival de 15de.

Politiegeweld

In Brussel werd Samira herhaaldelijk afgewezen als ze solliciteerde voor een job in het onderwijs. Toen ze het met een “Belgische” naam – Cécile – probeerde, kreeg ze direct een enthousiast antwoord. In Antwerpen ligt de werkloosheid voor mensen met roots buiten Europa bijna drie hoger dan voor Belgen zonder buitenlandse roots, en dat cijfer evolueert niet in de goede richting. Ook op de woningmarkt blijft een vreemde naam al te vaak een reden om afgewezen te worden. Onderzoek van de UGent wijst uit dat in een op de drie gevallen gediscrimineerd wordt. De roep om praktijktesten, die discriminatie in de praktijk vaststellen, wordt steeds luider, maar blijft in dovemansoren vallen bij de beleidsmakers. “Wij willen geen heksenjacht”, klinkt het bij de N-VA.

Ondertussen raakten in Antwerpen een hele reeks incidenten bekend van racisme en onnodig geweld bij de lokale politie. Soms als gevolg van de terreurdreiging, vaak zonder de minste aanleiding. Elke vraag voor diepgaand onderzoek werd door het stadsbestuur afgewezen, een structureel probleem werd ontkend. Begin maart bleek dat acht agenten in verdenking worden gesteld voor het afpersen van mensen zonder papieren. Geld en gsm’s werden afgenomen, slachtoffers werden afgedreigd en in elkaar geslagen. PVDA-fractieleider Peter Mertens vroeg in de Antwerpse gemeenteraad om de zaak onafhankelijk te laten onderzoeken. Zo kunnen de probleemgevallen eruitgehaald worden, en krijgt wie zijn of haar werk goed doet, daar ook erkenning voor.

Identiteitskaart bij de hand

Ook bij de overheid blijft diversiteit een heikel thema. Terwijl bijna een derde van de Antwerpenaren van buitenlandse origine is, behoort amper een op de acht personeelsleden van de stad tot een etnisch culturele minderheid. En wie met vreemde roots toch aan een job bij de stadsdiensten is geraakt, werkt meestal in de laagste opleidingsniveaus. Bij het Antwerpse politiekorps is het evenwicht nog meer verstoord, amper 1 op de 25 agenten heeft er een migratieachtergrond.

Racisme en discriminatie wegen zwaar op jongeren van vreemde origine. Zij verlaten de school vaak met een lager diploma en zitten langer zonder werk. “Iedereen van ons heeft al problemen gehad met de politie”, getuigde buurtwerker Saïd Boumazoughe onlangs in een interview. “Gewoon omdat ik er uitzie zoals ik er uitzie. Wat denk je dat dit doet met al die jonge gasten?” Jongeren worden opgepakt voor minieme of niet bewezen feiten. Sommigen zijn het gewoon hun identiteitskaart in hun jaszak te steken in plaats van in hun portefeuille. Da’s gemakkelijker bij een controle. 

Superdiversiteit = meerwaarde

Tegelijk blijkt dat jongeren zelf de superdiversiteit waarmee ze opgroeien, net als een meerwaarde zien. “Tolerantie troef bij de 15- tot 21-jarigen in de stad”, schreef Gazet van Antwerpen onlangs op basis van een uitgebreid opinieonderzoek onder Antwerpse jongeren. “Van thema’s als een migratiestop of het dragen van een hoofddoek liggen ze al lang niet meer wakker.” Hun droomstad ziet er nog diverser uit dan vandaag, en beter samenleven vinden ze de absolute topprioriteit voor de politiek.

Maar de onderstroom die diversiteit als iets positiefs ziet, is breder dan de jongeren alleen. Dat bleek de afgelopen maanden duidelijk tijdens de vele “Samen tegen de haat”-acties, of uit de steun die Samira/Cécile krijgt bij haar proces voor de arbeidsrechtbank. Ook toen Bart De Wever vorig jaar racisme “relatief” noemde en stelde dat het “te makkelijk [wordt] ingeroepen als een excuus voor persoonlijk falen”, was de verontwaardiging groot. Duizenden Antwerpenaren gingen op zoek naar een manier om diversiteit op een positieve manier naar voor te brengen.

Samen sterker

Net op dat moment lanceerde PVDA Jongeren Antwerpen haar buurtfestival Diversity In Antwerp City. Het idee voor een evenement waar alle culturen elkaar konden ontmoeten, was gegroeid uit een enquête onder jongeren en kwam net op het juiste moment. Via Facebook verspreidde het buurtfestival zich razendsnel. Uiteindelijk kwamen bijna vierduizend mensen onder een stralende zon samen in Park Spoor Noord voor een namiddag vol muziek, lekker eten en stadsgenoten uit alle hoeken van de wereld. 

De groep jongeren die het buurtfestival organiseerde – zelf bijna even divers als de stad waarin ze leven – bokst dit jaar een tweede editie in elkaar. En ook in Brussel en Luik gaan ze met het concept aan de slag. Op 8 mei trekt Diversity In Brussels City een solidariteitsweek op gang die over het hele land trekt, met als slotakkoord Diversity In Antwerp City op zondag 15 mei. Over de verschillende steden willen de jongeren één duidelijke boodschap naar buiten brengen: “Alles wat ons samenbrengt maakt ons sterker”.

Multiculturele muziek, dans, sport, wereldkeuken, fairtrade, creatieve workshops, sprekers en ambiance op de verschillende Diversity’s en op de parade in Luik.

• Diversity In Antwerp City, op zondag 15 mei om 14.00 u. in Park Spoor Noord. 

• Diversity In Brussels City, op zondag 8 mei om 14.00 u. in het Gaucheretpark, Schaarbeek (aan het Noordstation). 

• Parade in Luik, op woensdag 11 mei van 14.00 u. tot 16.00 u. van Place Saint-Léonard tot Place de la Cathédrale.

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van april 2016. Abonnement.