Petroleumreuzen in de coulissen van Europa

“Zeg me wie bij jou op bezoek komt en ik vertel je wie je dient”, luidt een populair spreekwoord onder eurocraten. Een vernietigend ngo-rapport onthult wie zoal op bezoek komt bij de eurocommissaris voor Klimaatactie en Energie. De man in kwestie wordt niet voor niets de Petroleumbaron genoemd, gezien zijn verleden in die sector.

Parijs, 12 december 2015. Staats- en regeringsleiders overstelpen elkaar met gelukwensen, multinationals slaken een zucht van verlichting: eindelijk is het klimaatakkoord ondertekend. Maar voor de klimaatbeweging smaakt het akkoord bitterzoet: de streefcijfers zijn niet afdwingbaar, de handel in emissierechten blijft overeind, een uitstap uit fossiele energie staat niet op de agenda. Het lobbyen door vervuilende multinationals is niet opgehouden, integendeel. De lobby wordt meer dan ooit gehoord.

Op 8 juni jongstleden publiceerde de ngo Corporate Europe Observatory (CEO) een vernietigend rapport dat beschrijft hoe de Spanjaard Miguel Arias Cañete (eurocommissaris voor Klimaatactie en Energie) en de Slovaak Maroš Šefčovič (vice-president van de eurocommissie en bevoegd voor de Energie-unie) hun deuren wijd openzetten voor gesprekken met multinationals uit de fossiele energiesector (zie tabel met belangrijkste ontmoetingen onderaan). Zij zijn echter veel minder geneigd de discussie aan te gaan met vertegenwoordigers van ngo’s, vakbonden of spelers uit de sector van de hernieuwbare energie.

Bij de 163 geregistreerde ontmoetingen die Cañete en Šefčovič hadden sinds de ondertekening van het klimaatakkoord in Parijs was de gesprekspartner in 71 procent van de gevallen een grote onderneming, in 17 procent van de gevallen een ngo en slechts 5 procent een vakbond. Onder de bijeenkomsten met grote bedrijven betrof het 65 keer een energiebedrijf, waarvan 56 werkzaam met fossiele en slechts negen met hernieuwbare energiebronnen.

Vervuil het luchtruim en draai de gaskraan maar open

Een van de cruciale bijeenkomsten met beide heren werd belegd op verzoek van Airbus, lid van de lobbygroep IATA (International Aviation Transport Association). Dat bedrijf heeft volgens de ngo CEO “een sleutelrol gespeeld in het feit dat de CO2-emissie van de luchtvaart uit de onderhandelingen in Parijs werd gehouden, hoewel het een van de sectoren is waar die emissie het snelst groeit”.

Een andere opvallende speler is Trans Adriatic Pipeline, een consortium dat de belangen verdedigt die gemoeid zijn met de Southern Gas Corridor, een immens pijpleidingenproject dat de exploitatie van gas in Europa nieuw leven moet inblazen. Het lijkt erop dat de fossiele energiebronnen in Europa nog een mooie toekomst tegemoet gaan.

Cañete: van Big Business naar Big Politics

Naast het lobbyen, geniet de industrie ook nog van bevoorrechte contacten binnen de instellingen. Een van die vertrouwenspersonen is Eurocommissaris Miguel Arias Cañete. Behalve dat hij werd vernoemd in een corruptieschandaal toen hij nog minister was in Spanje, was hij ook aandeelhouder van twee petroleumbedrijven toen hij zijn mandaat als eurocommissaris opnam. Sindsdien heeft hij zijn aandelen aan zijn vrouw overgemaakt. Zij kwam onlangs in opspraak in de Panama Papers. Van een symbool gesproken…

Nood aan actie en democratie

In zijn rapport van 2014 concludeerde het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change van de VN) dat het nog niet te laat is om het klimaat te redden. Maar daarvoor is gecoördineerde actie op grote schaal noodzakelijk. Dat betekent overheidsinitiatieven, planmatige aanpak en democratische participatie. De strijd voor het klimaat is een sociale strijd, een strijd voor een ander soort samenleving. Zolang multinationale bedrijven en hun vertegenwoordigers in de politieke organen de enige spelers van betekenis zijn, zal er niets veranderen. Daarom zal de klimaatbeweging blijven mobiliseren.

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van juli 2016. Abonnement.