#Metoo in België en op de Filipijnen: “Geweld tegen vrouwen is vooral een politiek probleem”

Volgens de Verenigde Naties is wereldwijd een derde van de vrouwen, ofwel een miljard mensen, slachtoffer van aanranding en ander geweld. De #Metoo-campagne geeft een stem aan deze vrouwen en toont dat seksueel geweld veel meer voorkomt dan we denken.

“Dit opiniestuk was een kaakslag voor de vele vrouwen die dagelijks seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken”, aldus Françoise De Smedt van PVDA Brussel over het opiniestuk waarin 100 Franse vrouwen stelden dat “mannen vrouwen mogen lastigvallen”. “Dat mensen beweren dat feminisme vandaag een terugkeer naar het puritanisme betekent, is belachelijk. We willen net het omgekeerde: we strijden voor seksuele vrijheid door dominantie te bestrijden.
Bovendien negeert het ook een veel breder probleem. Vrouwen leven in een fragiele en ongelijke positie in de samenleving. Er bestaat een loonkloof, onder meer omdat vrouwen vaker deeltijds werken om de klassieke zorgrol op te nemen. Ook bij de ontslagen bij Carrefour zijn heel veel vrouwen. Het is belangrijk dat zij vooraan kunnen staan in het verzet hiertegen. Vrouwen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in belangrijke posities. We mogen gedrag zoals nafluiten op straat en ongewenste intimiteiten niet relativeren, want ook die versterken de bestaande ongelijke machtsrelaties. Seksistische opmerkingen doen je je klein voelen en doen je twijfelen aan je capaciteiten. Het is geen toeval dat vrouwen doorgaans minder geneigd zijn in het openbaar te spreken en hun mening te geven. Als we willen dat vrouwen gelijk zijn in de samenleving, moeten ze de vrijheid daarvoor krijgen. We maken wel 51% van de bevolking uit!
We moeten dus niet doen alsof er geen seksistisch gedrag is. Mannen zijn voor mij bovendien in de eerste plaats bondgenoten om de maatschappij te veranderen. We streven hetzelfde doel na: vechten voor een solidaire toekomst en betere relaties tussen mannen en vrouwen.”

Geweld tegen vrouwen is vooral een politiek probleem

De Filipijnse vrouwenbeweging Gabriela strijdt al meer dan 25 jaar tegen ongelijke genderrelaties en geweld tegen vrouwen. Ze halen vrouwen uit hun onderdrukte positie door hen aan te moedigen om een actieve rol in de vrouwenbeweging op te nemen.

Seksueel misbruik is ook op de Filipijnen een groot probleem en al jarenlang een centraal thema van Gabriela. Vaak is de echtgenoot de dader, maar de laatste jaren zien we ook een stijging van seksuele agressie door “mannen in uniform”: politieagenten, militairen, priesters of mensen actief in de politiek.

Volgens Obeth Montes, secretaris-generaal van Gabriela, is geweld tegen vrouwen vooral een politiek probleem. Ze ziet drie oorzaken: de cultuur van straffeloosheid, de armoede en de onbekwaamheid van de regering om recht te laten gelden voor de slachtoffers. “Een van onze belangrijkste eisen blijft een verbetering van het rechtssysteem dat geweldpleging op dit moment nog veel te vaak straffeloos laat. We begeleiden ook vrouwen die beslissen om hun zaak voor het gerecht te brengen. Maar helaas moeten we ook actief zijn aan de andere zijde van dit systeem, namelijk om vrouwelijke politieke gevangenen vrij te krijgen.”

Gabriela heeft meer dan 250.000 leden en hun actiefste vrijwilligers wonen in de volkswijken, waardoor ze goed weten wat er zich in de gezinnen afspeelt. Sinds kort heeft Gabriela ook een online assistente: “GABBIE”. Via deze automatische chatbox op Facebook kunnen vrouwen geweld rapporteren. De chatbox is eigenlijk een laagdrempelige manier om een dossier op te maken waarmee vrouwen hulp kunnen krijgen bij Gabriela, een advocaat, of overheden.

Omdat hulp zoeken vaak een moeilijke stap is, organiseert Gabriela ook therapiesessies individueel of in groep om vrouwen te doen begrijpen dat geweld niet hun eigen schuld is.

Obeth: “Geweld heeft niet alleen een fysieke impact. Het zorgt ook voor psychisch lijden. Maar veel vrouwen hebben er moeite mee om dat voor zichzelf te erkennen. Onze acties versterken het zelfvertrouwen. Samen praten we over situaties waarin vrouwen worden misbruikt en onderzoeken we de oorzaken van geweld tegen vrouwen in hun land. Het geeft kracht als je kunt samenkomen met andere vrouwen die in hetzelfde schuitje zitten. Voordat Gabriela actief was, was iedereen meer op zichzelf aangewezen. We noemen hen dan ook geen ‘slachtoffers’, maar ‘survivors’.”

Media & onderwijs spelen een belangrijke rol

Hoe kan het geweld tegen vrouwen stoppen? Joms Salvador, secretaris-generaal van Gabriela, is ervan overtuigd dat een van de antwoorden ligt in het informeren van de bevolking: “Verkrachting en andere vormen van geweld tegen vrouwen zijn gebaseerd op onwetendheid over en onverschilligheid tegenover de rechten van individuen, in het bijzonder van vrouwen, en op foutieve opvattingen die over hen circuleren. De maatschappij en instellingen zoals de media of het onderwijs spelen daarin een belangrijke rol.“

De huidige president van de Filipijnen, Rodrigo Duterte, staat met zijn Trumpiaanse uitspraken over vrouwen niet meteen aan hun kant. Onlangs haalde hij zich de woede van de vrouwenbeweging op de hals door over de vrouwen die verkracht zijn tijdens zijn legislatuur te zeggen “Ze waren het waard om voor naar de gevangenis te gaan”. Zo’n uitspraken moedigen seksueel geweld openlijk aan en reduceren vrouwen ook tot ‘trofeeën’ van criminelen.

Joms is niet te spreken over de verbroken beloftes van president Duterte: “Arbeidsters, boerinnen, studentes en migranten blijven op hun honger zitten. Duterte verbrak zijn beloftes en lijkt steeds meer te kiezen voor een neoliberaal beleid zoals we al zagen bij zijn voorgangers.”

Gabriela reageerde door vooraan te lopen in de protesten op de vrouwendag van vorig jaar. “Vandaag is het aan de Filipijnse vrouwen om op te komen tegen onderdrukking in alle vormen”, klonk het. Dit jaar zullen ze er opnieuw staan.

Gabriela is een partner van ngo Geneeskunde voor de Derde Wereld. Je kan hun activiteiten op vrouwendag volgen via hun Facebookpagina en hun campagnes steunen via G3W.be

Julie Steendam is medewerker G3W.be

Dit artikel komt uit het magazine Solidair van maart-april 2018. Abonnement