Italianen stemmen het establishment naar huis

De lokale verkiezingen in Italië zijn uitgedraaid op een pijnlijke nederlaag voor de Democratische Partij van premier Matteo Renzi. De uitslag is een afwijzing van het liberale regeringsbeleid en van de corrupte, elitaire politieke klasse. Iets wat trouwens in heel Europa leeft. 

De Italianen stemden bij de lokale verkiezingen (in twee ronden, op 5 en 19 juni) opvallend voor nieuwe, jonge, duidelijk alternatieve kandidaten. Chiara Appendino, de nieuwe burgemeester van Turijn, is nauwelijks 32 jaar. Ze mag dan nog deel uitmaken van de Turijnse bourgeoisie, door haar jeugd en haar oppositie tegen de oude sociaaldemocratische burgemeester van Turijn incarneert zij verandering. Voor het eerst in 23 jaar verliest centrumlinks de burgemeesterssjerp van de stad. In Rome versloeg de jonge advocate Virginia Raggi (37 jaar) de kandidaat van de Democratische Partij. Raggi en Appendino behoren alle twee tot de Vijfsterrenbeweging (M5S) die een alternatief beweert te zijn voor de huidige politieke eenheidsworst.

In Napels breekt M5S niet door. Daar haalde zetelend burgemeester Luigi De Magistris het. De Magistris is een voormalige magistraat die bekend werd om zijn strijd tegen de maffia. Hij kreeg ook als onafhankelijke kandidaat de steun van radicaal links. De Magistris kan bogen op een succesvol bilan met de omvorming van het agentschap voor de waterdistributie van Napels in een openbare maatschappij. 

Het is evenwel niet zeker dat Appendino en Raggi aan de aspiraties van de bevolking tegemoet zullen kunnen komen. De M5S koos voor het kamp van rechts in het Europees parlement. Hun leider Beppe Grillo poseert dan wel graag met arbeiders, toch spreekt hij over het afschaffen van de vakbonden. De partijmilitanten verzetten zich tegen privatiseringen, maar de partij ijvert voor de liberalisering van bepaalde openbare sectoren, zoals de spoorwegen. Raggi heeft haar overwinning ook te danken aan een aantal meer linkse standpunten, bijvoorbeeld haar verzet tegen de privatisering van het openbaar vervoer en progressievere uitspraken over het migratieprobleem. Welk beleid er zal gevoerd worden, zal duidelijk afhangen van de sociale mobilisatie.

“Jobs Act”, de wet-Peeters op zijn Italiaans

De Italianen bevestigen hiermee in elk geval dat ze diepgaande politieke verandering willen. In 2014 kwam de jonge eerste minister Matteo Renzi aan de macht met beloftes voor “vernieuwing” tegen de “oude gevestigde macht”. Na jaren van de controversiële Silvio Berlusconi wilden heel wat mensen dat er een einde kwam aan de eindeloze vriendjespolitiek en corruptie. Onder de kersverse sociaaldemocratische eerste minister veranderde echter weinig. Renzi ging voortdurend op zoek naar politieke consensus met liberaal rechts en ging zelfs onderhandelingen met Berlusconi. Hij schuwde ook geen contacten met het georganiseerde grootpatronaat.

De mensen zijn niet alleen de leidende politieke klasse beu, maar ook het hele beleid. Renzi gebruikt mooie woorden als modernisering en verandering, maar hij volgt gewoon de lijn van de Europese Unie die “structurele hervormingen” wil. Met zijn ‘Jobs Act’ maakte hij het bedrijven gemakkelijker om mensen te ontslaan. Artikel 18 van de Italiaanse arbeidswet stond borg voor een bescherming bij onwettig ontslag. Berlusconi probeerde dat artikel al af te schaffen, maar de Italiaanse vakbonden en werknemers kwamen toen massaal in verzet. Renzi deed vervolgens wat de rechtse regeringen nooit hadden gewaagd: hij schafte artikel 18 af. 

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van juli 2016. Abonnement.