Gevangenissen: niet eens geld voor uniformen cipiers

Na een dikke tien maanden onderhandelingen tussen vakbonden en overheid, blijkt dat de overheid zoveel heeft bespaard in de gevangenissen dat er niet meer genoeg geld is om de uniformen van de cipiers te betalen. Bij de cipiers is het geduld op.

Aan het eind van het jaar wordt de toestand in de gevangenissen opnieuw nijpend. Het ACV riep een staking uit op vrijdag 18 december, de ACOD gaf zijn leden de vrijheid én stakersgeld om aan die staking deel te nemen en riep zelf de cipiers op om te staken vanaf zondag 27 december tot woensdag 30 december en van zondag 3 januari tot donderdag 7 januari. Op de werkvloer trekken ze wel aan één zeel, zo blijkt onder meer uit de deelname van de ACV-staking van vrijdag 18 december. “De druk van de mensen op de werkvloer is enorm, iedereen wil dat er nu eindelijk iets serieus op tafel komt”, zo zegt Ronny Haegeman, ACOD-afgevaardigde in De Nieuwe Wandeling in Gent.

24 dagen gewerkt in een maand maar geen verlof

Wat zijn dan die grote problemen? Voor we daarover uitweiden, mogen we niet vergeten, zo zeggen verschillende cipiers, dat ook bij hen de regering bespaart op alles wat voor de werkende mensen belangrijk is: “Net als iedereen moeten wij langer werken en net als alle ambtenaren krijgen we later minder pensioen. Want dat wordt voortaan ook berekend op basis van de laatste tien jaar in plaats van de laatste vijf jaar.”

Daarbovenop staan de cipiers voor problemen die niet alleen hun werk maar ook hun sociale en familiale leven verpesten. Het grootste probleem is de onderbezetting, daarover zijn ABVV en ACV het eens, ook al lopen de oplossingen uit elkaar. 

Gevangenen slapen op de grond

“De regering vermindert de uitgaven voor de gevangenissen lineair met tien procent, maar sommige gevangenissen werkten al met een minimumbezetting! Toch wordt van hen verwacht dat ook zij tien procent besparen. In Gent hebben we al een sectie van de mannenafdeling moeten sluiten om twee gevangenisbewakers uit te sparen en de andere secties voldoende te bemannen. Daardoor slapen daar nu gevangenen op een matras op de grond! En dan nog zijn we met te weinig om diensten, zoals bezoek, fitness, bibliotheek, taallessen en tv-zaal, op een veilige manier laten verlopen”, vertelt Ronny Haegeman nog. 

De directies staan erop dat die diensten blijven aangeboden worden en de cipiers doen wat ze kunnen, maar op veel plaatsen is de grens echt bereikt en kunnen ze niet meer veilig werken. In de open instelling van Hoogstraten kunnen de gevangenen alleen activiteiten “buiten” doen als cipiers van andere secties worden ingezet.

Door de onderbezetting kunnen de cipiers ook al te dikwijls geen vakantiedagen opnemen. “Iedereen zit op zijn tandvlees, je kunt niet blijven rekenen op die kleine groep mensen, die altijd maar moeten komen werken, desnoods hun verlof moeten opgeven. Op den duur heb je geen sociaal en familiaal leven meer. In Gent werd bij een van onze collega’s, die in juli 24 dagen had gewerkt, één dag verlof die hij in augustus had gevraagd, ingetrokken en werd hij zonder boe of ba terug ‘op dienst’ gezet”, fulmineert Ronny Haegeman, al bij al rustig. 

450 mensen te kort

Bij de ACOD willen ze een snelle oplossing door die concrete problemen op lokaal vlak aan te pakken en willen ze niet wachten op aanwervingen. “Nationaal zijn er zo’n 450 mensen tekort, maar zelfs als de regering vandaag beslist om geen besparingen door te voeren en toch 450 mensen aan te werven, dan duurt het nog maanden vooral er in de gevangenissen één cipier bijkomt”, zegt Gino Hoppe, algemeen secretaris ACOD Justitie. “Maar wij willen nu een oplossing voor het schrijnend personeelstekort in de gevangenissen. En die oplossing zal op lokaal vlak moeten gevonden worden. Door diensten op een andere manier te organiseren, door posten samen te voegen, enzovoorts. Die discussie is voor ons daarom gekoppeld aan die van de flexipremie.” 

Ronny Haegeman verwacht dat de cipiers door de komende rationalisering meer dagdiensten zullen doen. “Voor ons kan het niet dat ze daarbij de flexipremies zouden verliezen die ze nu krijgen omdat ze ’s nachts of in ploegen werken. Het verschil tussen iemand die altijd ’s nachts en in ploegen werkt en iemand die in dagdienst werkt, loopt toch al op tot 200 euro.” 

Bij het ACV gaan ze voor meer statutaire aanwervingen en voor maaltijdcheques, maar zoals gezegd: de cipiers drijven de twee vakbonden naar elkaar en naar serieuze resultaten.

Cipiers van 65 jaar?

Een ander, al even lang aanslepend discussiepunt is het VVP (vakantie voorafgaand aan het pensioen), te vergelijken met het brugpensioen of het SWT. Vandaag kunnen penitentiaire beambten vijf jaar voor hun pensioen dit soort vakantie aanvragen. De regering heeft de leeftijd daarvoor al opgetrokken tot 58 jaar in 2018. “Ook die discussie gaat blijkbaar de verkeerde kant uit”, aldus Ronny Haegeman. “Het statuut van penitentiaire beambte is er de laatste jaren serieus op achteruit gegaan. Ons pensioen ligt een stuk lager, omdat het vroeger werd berekend op de laatste vijf jaar en in de toekomst wordt dat op de laatste tien gewerkte jaren. Alle voordelen die je vroeger had als je voor de overheid werkte, worden stelselmatig afgebouwd.” 

In vakbondskringen zijn ze vrij pessimistisch over de onderhandelingen en gaan ze ervan uit dat ze de druk nog moeten opvoeren. “Iedereen steekt zich weg achter iemand anders. De minister zegt dat hij geen aanwerven kan doen, omdat de Inspecteur van Financiën dat niet goedkeurt. Maar die inspecteur verwijst naar de beslissing van de minister om tien procent te besparen. Intussen gaan mensen met pensioen, gaan ze bij een andere overheidsdienst of zelfs in de privé werken, omdat werken in de gevangenis een veel te grote belasting is voor hun sociaal en familiaal leven. De uitstroom houdt aan, maar de aanwervingen blijven uit. Dit kan niet blijven duren.”

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van januari 2016. Abonnement.